Mbappé rời Nike, ký với On: Khi một đôi giày đổi chủ, cả một nền công nghiệp phải tự hỏi mình

Một buổi sáng ở Barcelona, tôi ngồi trong quán cà phê quen thuộc gần Passeig de Gràcia, đọc tin Kylian Mbappé chính thức chia tay Nike sau gần hai thập kỷ gắn bó và ký hợp đồng đại sứ toàn cầu với On — thương hiệu Thụy Sĩ vốn nổi tiếng với giày chạy bộ, do Roger Federer đồng sở hữu. Tách espresso nguội dần trên bàn. Người phục vụ, một cổ động viên Barça cứng đầu, ghé qua hỏi: “Anh nghĩ sao?” Tôi chưa trả lời được. Bởi trong nghề bình luận trận đấu của tôi, mỗi lần một cầu thủ đổi giày là một lần tôi phải lật lại toàn bộ sổ tay ghi chép của mình để tìm xem — bàn thắng nào thực sự thuộc về đôi chân, và bàn thắng nào thuộc về thứ khác.

Mỗi con số là một nhịp thở; mỗi nhịp thở có thể trở thành một bài thơ. Nhưng hôm nay, nhịp thở đầu tiên tôi cần đếm không nằm trên sân cỏ. Nó nằm trong một thông cáo báo chí mà On công bố, trong đó Mbappé được mô tả là “đại sứ toàn cầu” đồng thời là người “làm việc trực tiếp với các đội ngũ sản phẩm của On”. Đây không phải một hợp đồng quảng cáo kiểu dán logo lên ngực áo. Đây là một cấu trúc hợp tác tham gia sâu vào quá trình nghiên cứu và phát triển sản phẩm — điều mà trong hai mươi ba năm quan sát ngành của tôi, chỉ một vài cái tên đạt đến tầm ấy: Federer với On, LeBron James với Nike, hay gần đây là Stephen Curry với Under Armour. Mbappé đang bước vào một căn phòng rất nhỏ, nơi những vận động viên không còn chỉ mặc sản phẩm — họ cùng viết nên nó.

Tôi nhớ buổi chiều tháng Bảy năm 2026, tôi ngồi trong văn phòng ở Barcelona đọc lại bản hợp đồng mà Roger Federer ký với On cách đó hơn một thập kỷ, khi anh còn đang ở đỉnh cao quần vợt và On chỉ là một cái tên nhỏ bé ở Zurich. Federer không chọn ký một hợp đồng quảng cáo tiêu chuẩn. Anh lấy cổ phần, anh ngồi vào bàn thiết kế, và anh đặt cược danh tiếng của mình vào một thứ chưa ai kiểm chứng. Đến năm 2026, khi Federer công khai nắm giữ cổ phần của On và trở thành gương mặt đại diện toàn cầu, nhiều người trong giới phân tích thể thao đã cười. Họ gọi đó là “canh bạc của một tay vợt lớn tuổi muốn lưu danh”. Sáu năm sau, cái cười ấy im bặt. Và đến hôm nay, Mbappé — người được đánh giá là ứng viên hàng đầu cho Quả bóng Vàng 2026 — bước vào chính căn phòng ấy.

Cấu trúc điều khoản và quỹ lương mới là câu chuyện thực sự, không phải con số chuyển nhượng mà báo chí đang thổi phồng. Trong thương vụ này, không có con số nào được công bố. Không phí chuyển nhượng, không lương cứng, không thời hạn hợp đồng rõ ràng. Chỉ có một từ: “đại sứ toàn cầu”. Trong ngôn ngữ của ngành tài trợ thể thao, cụm từ đó thường che giấu một cấu trúc phức tạp hơn nhiều so với việc trả một khoản tiền cố định mỗi năm. Nó có thể bao gồm cổ phần, có thể bao gồm tiền bản quyền sản phẩm, có thể bao gồm quyền đồng phát triển — và trên hết, nó bao gồm quyền của cầu thủ được đặt tên mình vào một dòng sản phẩm. Khi một cầu thủ ở đỉnh cao sự nghiệp chấp nhận rời bỏ một thương hiệu đã gắn bó từ thời thơ ấu, anh ta không làm điều đó vì tiền mặt đơn thuần. Anh ta làm điều đó vì anh ta tin rằng mình đang mua một phần của tương lai.

Dựa trên kinh nghiệm theo dõi các trận đấu của tôi qua hơn hai thập kỷ, tôi đã ghi chép được một mẫu hình đáng lưu ý: những cầu thủ đổi nhà tài trợ giày thi đấu ở đỉnh cao thường có một giai đoạn chuyển tiếp ngắn — từ ba đến tám tuần — trước khi cảm giác bóng trở lại hoàn toàn. Đế giày, độ nặng, hình học vùng tiếp xúc bóng đều thay đổi. Đó là lý do tại sao trong lịch sử, những cầu thủ vĩ đại thường gắn bó với một dòng giày duy nhất suốt sự nghiệp. Nhưng Mbappé đang làm điều ngược lại. Anh đang chuyển sang một dòng sản phẩm mà theo chính thông tin từ On, vẫn đang trong giai đoạn phát triển và thử nghiệm — với Sydney Schertenleib, một cầu thủ trẻ, là người trực tiếp thử nghiệm. Đây là chi tiết quan trọng nhất trong toàn bộ câu chuyện. Mbappé sẽ không bước vào một đôi giày đã được kiểm chứng ở đẳng cấp cao nhất; anh sẽ cùng tạo ra nó, và anh sẽ là người đầu tiên chịu rủi ro nếu nó không đạt yêu cầu.

Nhìn vào bức tranh rộng hơn, đây không phải câu chuyện của riêng Mbappé. Đây là câu chuyện của một cuộc chiến thầm lặng đang diễn ra trong ngành công nghiệp thể thao toàn cầu. Nike — thương hiệu mà Mbappé gắn bó từ khi còn là một cậu bé ở Bondy — đang mất dần những cái tên lớn. Lamine Yamal, viên ngọc quý của Barcelona và là đối thủ trực tiếp của Mbappé trong cuộc đua Quả bóng Vàng 2026, cũng đã ký với Adidas. Trong một bài phát biểu gần đây, Yamal nói: “Cả hai chúng tôi đều giỏi nhất, nhưng Quả bóng Vàng nên thuộc về tôi.” Câu nói ấy không chỉ là lời thách thức trên sân cỏ — nó là lời tuyên bố của một thế hệ cầu thủ mới, những người không còn trung thành với một thương hiệu chỉ vì nó là thương hiệu của tuổi thơ. Họ chọn theo giá trị, theo tầm nhìn, theo câu chuyện họ muốn kể về chính mình.

Và On — thương hiệu Thụy Sĩ nhỏ bé ấy — đã chọn đúng thời điểm. Họ không chỉ ký Mbappé. Họ đã mời Thierry Henry làm giám đốc bóng đá, một huyền thoại người Pháp được cả thế giới kính trọng. Họ đã có sẵn Federer, một trong những vận động viên vĩ đại nhất lịch sử thể thao, với tư cách đồng sở hữu và đại sứ toàn cầu. Họ đã có một tầm nhìn rõ ràng — “thương hiệu của tương lai”, theo lời của nhà đồng sáng lập kiêm đồng tổng giám đốc David Allemann — một tầm nhìn từ chối sự sao chép. Khi Federer đến với On, anh không chỉ mang theo cây vợt. Anh mang theo một triết lý: sản phẩm thể thao không chỉ để thi đấu, mà để sống. “Pitch, pavement, runway” — sân cỏ, vỉa hè, sàn diễn thời trang — đó là cách Allemann mô tả tầm nhìn của On về tương lai của thương hiệu trong thể thao. Họ không muốn chỉ làm giày đá bóng; họ muốn giày đá bóng trở thành một phần của đời sống.

Đó là nơi câu chuyện trở nên thú vị với một người làm nghề như tôi. Trong hai mươi ba năm qua, tôi đã chứng kiến không biết bao nhiêu thương hiệu cố gắng nhảy vào bóng đá bằng cách ký hợp đồng với một ngôi sao lớn. Hầu hết đều thất bại. Không phải vì họ không có tiền. Mà vì họ không hiểu rằng bóng đá là một hệ sinh thái có ký ức. Một đôi giày không chỉ là một đôi giày. Nó là ký ức của hàng triệu đứa trẻ chạy trên sân bê tông, là hình ảnh của một cầu thủ trong khoảnh khắc ghi bàn ở phút thứ chín mươi, là âm thanh của tiếng hét vang khán đài khi một đường cong hoàn hảo xé toạc lưới đối phương. Để bước vào hệ sinh thái ấy, một thương hiệu mới không thể chỉ mua quảng cáo. Nó phải mua ký ức. Và cách nhanh nhất để mua ký ức là mua người tạo ra ký ức.

Nhưng khoan đã. Trước khi tôi viết thêm một câu lãng mạn nào nữa, tôi phải tự hỏi mình: sự kiện cụ thể nào đứng sau những lời này? Câu trả lời là một chi tiết mà tôi đọc được trong thông tin của On: Mbappé sẽ làm việc cùng các đội ngũ sản phẩm của họ, và sản phẩm bóng đá của On vẫn đang trong quá trình phát triển và thử nghiệm. Đây không phải là một lời suy đoán. Đây là sự thật. Và sự thật ấy đặt ra một câu hỏi mà ít ai trong giới truyền thông đang đặt ra: Điều gì sẽ xảy ra nếu đôi giày ấy không hoạt động? Điều gì sẽ xảy ra nếu, trong một trận đấu quan trọng — giả sử là một trận chung kết Champions League hay một trận bán kết World Cup — Mbappé cảm thấy không thoải mái với đôi giày mới, và điều đó ảnh hưởng đến một pha bóng quyết định? Khi ấy, ai sẽ chịu trách nhiệm?

Trong ngành bình luận thể thao, tôi đã học được một nguyên tắc: đừng bao giờ đánh giá thấp áp lực của một đôi giày chưa được kiểm chứng. Tôi đã thấy những cầu thủ vĩ đại mất phong độ vì một đôi giày không phù hợp. Tôi đã thấy những thương hiệu mới nổi, sau khi ký được một ngôi sao lớn, phải vật lộn suốt nhiều năm để sản xuất ra một sản phẩm có thể chịu được cường độ của bóng đá đỉnh cao. Đây không phải là điều tôi nói để làm giảm giá trị của thương vụ. Đây là điều tôi nói để nhắc nhở rằng, đằng sau mỗi bản hợp đồng hào nhoáng là một chuỗi rủi ro hiện hữu — và trong trường hợp này, chuỗi rủi ro ấy bắt đầu từ chính đôi chân của người ký hợp đồng.

Hãy nhìn vào những gì đang diễn ra xung quanh. Nike đang mất đi những ngôi sao của mình. Mbappé rời đi, Yamal không đến. Trong một ngành mà thị phần được quyết định bởi việc cầu thủ nào đang mang giày của bạn trên sân cỏ, đây là một tín hiệu đáng lo ngại cho thương hiệu Mỹ. Nhưng tôi không muốn dựng lên một câu chuyện “Nike đang sụp đổ”. Đó là một cách đọc quá đơn giản, và tôi đã bị một nhà báo kỳ cựu cảnh báo cách đây gần chín năm, sau cú địa chấn Leganés, rằng đừng bao giờ biến hai dữ kiện thành một xu hướng. Hai cái tên rời đi không tạo thành một xu hướng. Nhưng chúng tạo thành một tín hiệu. Và trong ngành công nghiệp này, tín hiệu đáng được theo dõi.

Tôi nhớ một lần, khoảng năm 2026, tôi ngồi ở Moscow trong thời gian World Cup, nghe một giám đốc thể thao của một câu lạc bộ châu Âu nói chuyện với tôi trong một quán bar gần Quảng trường Đỏ. Ông ấy nói: “Trong bóng đá, mọi thứ đều có giá. Nhưng giá của một cầu thủ không phải là con số trong hợp đồng. Giá của một cầu thủ là câu chuyện mà anh ta mang theo.” Mbappé là một trong những câu chuyện lớn nhất của bóng đá đương đại. Anh là đứa trẻ lớn lên ở Bondy, vùng ngoại ô nghèo của Paris, với tấm hình Cristiano Ronaldo dán trên tường. Anh là người đã ghi bàn trong trận chung kết World Cup năm 2026 khi mới mười chín tuổi. Anh là người ở lại Paris Saint-Germain trong nhiều năm, chịu đựng những chỉ trích, để rồi cuối cùng rời đi và trở thành cầu thủ của Real Madrid — câu lạc bộ trong mơ của anh. Với một câu chuyện như thế, không ngạc nhiên khi On sẵn sàng trả bất kỳ giá nào để mua anh ta.

Nhưng câu chuyện của Mbappé không chỉ có những khoảnh khắc đẹp. Gần đây, có một vụ bê bối xung quanh chiếc áo đấu có tên Ceuta — một thành phố của Tây Ban Nha nằm ở bờ biển phía bắc châu Phi, nơi đang có những căng thẳng chính trị. Việc anh ấy xuất hiện với một chiếc áo gắn tên thành phố này đã gây ra những phản ứng tiêu cực trong một bộ phận công chúng Tây Ban Nha. Tôi theo dõi câu chuyện ấy với tư cách một người sống ở Barcelona, và tôi thấy rằng những vấn đề ngoài sân cỏ của Mbappé — dù không liên quan trực tiếp đến bản hợp đồng với On — đang tạo nên một bối cảnh phức tạp. Khi một thương hiệu mới ký hợp đồng với một cầu thủ có cả ánh sáng và bóng tối, họ không chỉ mua ánh sáng. Họ mua cả bóng tối. Và On — một thương hiệu Thụy Sĩ với truyền thống cẩn trọng và kín đáo — đang chấp nhận rủi ro ấy.

Nhưng có một khía cạnh khác mà tôi muốn đặt lên bàn cân. Trong nhiều năm qua, tôi đã dành hàng tháng trời đi theo Real Betis, một câu lạc bộ hạng trung ở La Liga, để lắng nghe câu chuyện của những người ít được nhắc đến — những người làm việc ở hậu trường, những nhân viên hậu cần, những người hâm mộ trung thành. Từ trải nghiệm ấy, tôi học được rằng bóng đá không chỉ được tạo nên bởi những ngôi sao. Nó được tạo nên bởi những kết nối — giữa người với người, giữa câu lạc bộ với cộng đồng, giữa cầu thủ với mảnh đất họ đang thi đấu. Và trong bối cảnh ấy, việc Mbappé ký với On có một ý nghĩa khác. On — một thương hiệu đến từ Thụy Sĩ, một đất nước không có truyền thống bóng đá đỉnh cao — đang cố gắng tạo ra một kết nối mới. Họ không đến để chinh phục bóng đá bằng quyền lực của đồng tiền. Họ đến để xây dựng một cái gì đó từ đầu — một cái gì đó chậm rãi, cẩn trọng, và có thể là bền vững hơn.

Ở chợ chuyển nhượng, mọi mảnh ghép đều tin rằng mình là mảnh còn thiếu. On tin rằng Mbappé là mảnh ghép còn thiếu của họ. Mbappé tin rằng On là mảnh ghép còn thiếu của anh. Nhưng sự thật là, không ai trong số họ có thể biết mảnh ghép ấy có khớp thật hay không cho đến khi mùa giải bắt đầu và những đôi giày ấy được kiểm chứng trên sân cỏ. Đây là bản chất của ngành công nghiệp tài trợ thể thao: nó là một canh bạc được đóng gói trong những bản hợp đồng đẹp đẽ. Và trong canh bạc ấy, rủi ro lớn nhất không nằm ở phía thương hiệu — nó nằm ở phía cầu thủ. Bởi vì thương hiệu có thể ký hợp đồng với một người khác. Nhưng cầu thủ, một khi đã đổi giày, thì chỉ có đôi chân của mình để trả giá.

Tôi đã chứng kiến một điều tương tự cách đây hơn mười năm, khi một cầu thủ tên tuổi của một đội bóng lớn ở châu Âu rời một thương hiệu truyền thống để đến với một thương hiệu mới nổi. Anh ấy nói rằng anh ấy tin vào tầm nhìn của thương hiệu mới. Nhưng chỉ sau ba tháng, anh ấy trở lại với đôi giày cũ. Không có thông cáo báo chí nào về việc ấy. Chỉ có những bức ảnh chụp các buổi tập. Và trong bóng đá, những bức ảnh chụp buổi tập đôi khi nói lên nhiều điều hơn những thông cáo báo chí. Điều tôi muốn nói không phải là On sẽ thất bại. Điều tôi muốn nói là, trong ngành này, một bản hợp đồng tài trợ thành công không được đo bằng giá trị của nó. Nó được đo bằng số phút cầu thủ ấy cảm thấy thoải mái trên sân cỏ.

Nhưng hãy quay lại với điều tôi cho là quan trọng nhất. Trong suốt sự nghiệp của mình, Mbappé đã luôn là người kiểm soát câu chuyện của chính mình. Anh ấy chọn ở lại PSG khi mọi người nghĩ anh ấy sẽ ra đi. Anh ấy chọn đến Real Madrid khi mọi người nghĩ cánh cửa đã đóng. Anh ấy chọn mặc chiếc áo số 9 khi mọi người nghĩ anh ấy muốn số 7. Và bây giờ, anh ấy chọn rời Nike — một quyết định mà theo hiểu biết của tôi, rất ít cầu thủ ở đỉnh cao sự nghiệp dám làm. Việc anh ấy chọn On — một thương hiệu nhỏ hơn, mới hơn, nhưng có tầm nhìn rõ ràng hơn — là một quyết định mang tính biểu tượng. Nó cho thấy một thế hệ cầu thủ mới không còn quan tâm đến việc thuộc về một thương hiệu lớn nhất; họ quan tâm đến việc thuộc về một thương hiệu kể được câu chuyện gần nhất với họ.

Và đó là lý do tại sao câu chuyện này quan trọng hơn vẻ ngoài của nó. Nó không chỉ là về một cầu thủ và một thương hiệu. Nó là về cách bóng đá đang thay đổi. Trong nhiều thập kỷ, các thương hiệu thể thao lớn nhất thế giới — Nike, Adidas, Puma — đã kiểm soát cách cầu thủ được nhìn nhận. Họ quyết định cầu thủ nào sẽ xuất hiện trên quảng cáo, cầu thủ nào sẽ có dòng giày riêng, cầu thủ nào sẽ trở thành gương mặt của một chiến dịch toàn cầu. Nhưng với sự trỗi dậy của mạng xã hội và sự thay đổi trong cách người hâm mộ tiêu thụ nội dung thể thao, quyền lực ấy đang dịch chuyển. Cầu thủ không còn cần một thương hiệu lớn để được nhìn thấy. Họ có thể tự tạo ra sự chú ý. Và khi họ đã có sự chú ý ấy, họ có thể chọn đối tác dựa trên những gì họ thực sự tin tưởng, thay vì những gì mang lại nhiều tiền nhất.

Điều này có nghĩa là gì đối với tương lai của ngành? Tôi nghĩ nó có nghĩa là các thương hiệu sẽ phải thay đổi. Họ sẽ không thể chỉ dựa vào di sản và quy mô để thu hút những cầu thủ lớn nhất. Họ sẽ phải chứng minh rằng họ có một tầm nhìn mà cầu thủ ấy muốn trở thành một phần của nó. Họ sẽ phải chứng minh rằng họ có thể tạo ra những sản phẩm mà cầu thủ ấy tự hào khi mang trên chân. Và trên hết, họ sẽ phải chứng minh rằng họ hiểu cầu thủ ấy như một con người, không chỉ như một thương hiệu. Trong trường hợp của On, bằng chứng nằm ở chi tiết nhỏ nhất: Mbappé sẽ làm việc trực tiếp với các đội ngũ sản phẩm của họ. Đó không phải là một điều khoản trong hợp đồng. Đó là một lời hứa.

Nhưng tôi cũng phải thành thật. Trong nghề của tôi, tôi đã học được rằng những lời hứa trong ngành thể thao thường có tuổi thọ ngắn. Chúng sống từ thông cáo báo chí này đến thông cáo báo chí tiếp theo. Và tôi đã chứng kiến quá nhiều lần những lời hứa ấy tan biến khi đối mặt với thực tế của sân cỏ. Vậy nên, khi tôi viết những dòng này, tôi viết với một sự thận trọng nhất định. Tôi không nói rằng On sẽ thành công. Tôi không nói rằng Mbappé sẽ thất bại. Tôi chỉ nói rằng câu chuyện này đáng được theo dõi — không phải vì nó hào nhoáng, mà vì nó tiết lộ một điều gì đó về cách bóng đá đang vận hành ở tầng sâu nhất của nó.

Và trong khi chờ đợi câu trả lời, tôi sẽ làm điều mà tôi vẫn luôn làm: tôi sẽ đến sân, tôi sẽ ngồi trên khán đài, và tôi sẽ lắng nghe. Tôi sẽ lắng nghe âm thanh của những đôi giày chạm cỏ. Tôi sẽ lắng nghe tiếng thở của cầu thủ khi họ tăng tốc. Tôi sẽ lắng nghe tiếng hét của khán giả khi một pha bóng diễn ra. Bởi vì trong tất cả những hợp đồng, những con số, và những thông cáo báo chí ấy, sự thật cuối cùng luôn nằm ở nơi duy nhất mà không ai có thể mua được: trên sân cỏ, vào lúc bóng lăn.

Tôi không ban cho trận đấu một giọng nói; tôi chỉ mở cửa để nó tự cất lời. Và trong câu chuyện về Mbappé và On, tôi tin rằng trận đấu sẽ tự cất lời — không phải qua những thông cáo báo chí, mà qua những bước chạy đầu tiên của một mùa giải mới, khi những đôi giày mới bắt đầu viết nên những ký ức mới. Khi ấy, chúng ta sẽ biết liệu đây có phải là khoảnh khắc khai sinh của một kỷ nguyên mới, hay chỉ là một chương ngắn trong cuốn sách dài của một ngành công nghiệp không ngừng tìm kiếm những anh hùng mới.

Trong khi chờ đợi, hãy để tôi nói điều này. Trong hơn hai mươi ba năm làm nghề, tôi đã chứng kiến không ít lần những thương hiệu nhỏ bé đánh bại những gã khổng lồ. Tôi đã chứng kiến Leganés — một đội bóng của thị trấn công nhân — hạ gục Real Madrid ngay tại Butarque trong một đêm tháng Giêng lạnh giá. Tôi đã chứng kiến Croatia — một đất nước nhỏ bé với dân số chưa đầy bốn triệu người — lọt vào chung kết World Cup. Tôi đã chứng kiến Đan Mạch — trong khoảnh khắc đen tối nhất của họ — đứng vòng quanh một người đồng đội và biến nỗi đau thành sức mạnh. Trong mỗi lần ấy, tôi đều học được cùng một bài học: trong bóng đá, không có gì là không thể, nhưng cũng không có gì là miễn phí. Thành công không đến từ việc ký được một cái tên lớn. Nó đến từ việc hiểu được trái tim của những người mang cái tên ấy.

Vậy nên, khi tôi nhìn vào bản hợp đồng giữa Mbappé và On, tôi không nhìn vào con số. Tôi không nhìn vào những lời hứa trong thông cáo báo chí. Tôi nhìn vào khoảng trống — khoảng trống giữa những gì được tuyên bố và những gì sẽ được chứng minh. Và trong khoảng trống ấy, tôi thấy một điều gì đó rất giống với bóng đá mà tôi yêu: sự không chắc chắn. Sự không chắc chắn ấy không làm tôi lo lắng. Nó làm tôi tò mò. Bởi vì trong bóng đá, chính sự không chắc chắn là thứ giữ chúng ta ngồi lại trên khán đài, chờ đợi khoảnh khắc tiếp theo — khoảnh khắc khi mọi thứ có thể thay đổi, khi một cái tên mới được viết vào lịch sử, khi một đôi giày mới bắt đầu kể câu chuyện của riêng nó.

Và khi khoảnh khắc ấy đến, tôi sẽ có mặt ở đó. Tôi sẽ ngồi trên khán đài, với cuốn sổ tay và cây bút. Tôi sẽ ghi lại từng nhịp thở của trận đấu. Tôi sẽ lắng nghe tiếng bóng lăn. Và tôi sẽ viết — không phải để tôn vinh thương hiệu, không phải để chỉ trích cầu thủ, mà để ghi lại một khoảnh khắc trong dòng chảy không ngừng của một môn thể thao mà tôi đã dành cả cuộc đời để theo dõi. Bởi vì đó là điều tôi làm. Đó là điều tôi biết. Và đó là điều tôi sẽ tiếp tục làm, cho đến khi tiếng còi mãn cuộc cuối cùng của tôi vang lên.