HLV Ould Ali giữa hai mặt trận: Yemen đến Gulf Cup bằng hy vọng mong manh giữa bóng tối chiến tranh

Jeddah, một ngày trước khi Gulf Cup khởi tranh. HLV Noureddine Ould Ali ngồi trong phòng họp báo, trước mặt là hàng micro của các hãng thông tấn vùng Vịnh. Ông mở đầu không phải bằng sơ đồ chiến thuật, không phải bằng danh sách cầu thủ, mà bằng một sự thừa nhận lạnh lùng: "Người ta gọi tôi là HLV khẩn cấp." Câu nói ấy vang lên giữa lúc các cuộc không kích vẫn diễn ra trên chính quê hương của các học trò ông. Đội tuyển Yemen đến Jeddah không chỉ với một bảng đấu khắc nghiệt, mà còn với gánh nặng mà không một bảng thống kê nào đo đếm được. Gulf Cup năm nay quy tụ tám đội tuyển, diễn ra trong khung thời gian từ 23 tháng 9 đến 6 tháng 10. Yemen rơi vào bảng đấu có Qatar, Bahrain và UAE. Qatar là đương kim vô địch châu Á, Bahrain là đương kim vô địch Gulf Cup, còn UAE sở hữu một nền bóng đá chuyên nghiệp hoàn chỉnh. Yemen đến giải với vị thế thấp nhất bảng, một đội bóng không có sân nhà suốt hơn một thập kỷ nội chiến. Thủ đô Sanaa nằm dưới sự kiểm soát của lực lượng Houthi, sân vận động quốc nội tan hoang, và giải vô địch quốc gia chỉ vận hành cầm chừng trong đống đổ nát. Ould Ali, nhà cầm quân người Algeria từng dẫn dắt Palestine, hiểu rõ hơn ai hết rằng ông đang dẫn một đội bóng không nhà đến một giải đấu được tổ chức bởi chính quốc gia đang không kích lãnh thổ của họ. Trên phương diện chiến thuật, mọi phân tích truyền thống đều trở nên xa xỉ. Không ai có thể nói về pressing tầm cao hay luân chuyển bóng khi đội bóng không có một trận giao hữu chuẩn bị đúng nghĩa. Toàn bộ những gì Yemen có thể làm là phòng ngự sâu, chờ đợi những tình huống bóng chết và trông chờ vào khoảnh khắc lóe sáng của một cầu thủ nào đó. Đó không phải là sự lựa chọn chiến thuật mà là sự phản chiếu của một nền bóng đá bị chiến tranh bào mòn đến tận gốc rễ. Dữ liệu dường như cũng bất lực. Không có xG, không có PPDA, không có chuỗi trận nào đủ dài để phân tích phong độ. Ngay cả khi tôi cố gắng tìm một mô hình không gian để đặt đội hình Yemen vào, tôi nhận ra mình đang vẽ một hình tam giác trên một mảnh đất đang rung chuyển. Ngày tôi nhận ra dữ liệu không phán xét, nó chỉ phơi bày. Và thứ nó phơi bày ở đây là khoảng cách khổng lồ giữa một đội bóng đang chiến đấu để tồn tại và những đội bóng đang chiến đấu để vô địch. Điều quan trọng nhất mà buổi họp báo ấy cho thấy không nằm ở sơ đồ đội hình. Ould Ali thừa nhận rằng ông không thể cách ly các cầu thủ khỏi nỗi đau từ quê nhà. "Chúng tôi là con người, khi có điều đau buồn xảy ra ở bất cứ đâu, chúng tôi đều bị ảnh hưởng." Lời thừa nhận này nghe có vẻ yếu mềm, nhưng thực chất là một sự trung thực hiếm có. Phần lớn các HLV trong hoàn cảnh tương tự sẽ cố gắng phủ nhận sự xao nhãng, giả vờ rằng đội bóng hoàn toàn tập trung. Ould Ali chọn cách khác: ông đặt sự thật lên bàn, rồi mới nói về bóng đá. Trên sân không khán giả, tôi nghe thấy tiếng thở của hậu vệ và tiếng rạn của chiến thuật. Nhưng ở Jeddah, nơi có hàng chục nghìn người Yemen di cư, tiếng thở ấy có thể trở thành một bức tường âm thanh cổ vũ. Có một nghịch lý thú vị trong cách Ould Ali vận hành câu chuyện truyền thông. Ông liên tục hạ thấp kỳ vọng, nói rằng ông thích đối đầu với những đội bóng được đánh giá cao hơn, như thể đang chuẩn bị sẵn một lời bào chữa cho thất bại. Nhưng đồng thời, ông kiên quyết từ chối gọi giải đấu này là một buổi tập cho Asian Cup. "Đó là cái bẫy." Câu nói này đáng giá hơn mọi phân tích chiến thuật. Nếu chấp nhận danh nghĩa "giải đấu chuẩn bị", ông sẽ có một cái alibi hoàn hảo cho mọi kết quả tồi tệ. Bằng cách từ chối cái alibi đó, Ould Ali đặt chính mình vào thế phải chịu trách nhiệm. Ông không cho phép đội bóng của mình trốn sau danh nghĩa "học hỏi kinh nghiệm". Một hệ thống chiến thuật chỉ sống được đến khi nó gặp một hệ thống lớn hơn. Và hệ thống lớn hơn mà Yemen đang đối mặt không phải là Qatar hay UAE, mà là chiến tranh. Góc nhìn phản trực giác nằm ở chỗ: việc bị đánh giá thấp tuyệt đối có thể là tài sản lớn nhất của Yemen. Không ai kỳ vọng họ thắng, nên mọi khoảnh khắc tích cực đều trở thành cú sốc tích cực. Cộng đồng người Yemen tại Jeddah, vốn đã quen sống xa quê hương, sẽ tạo ra một bầu không khí mà không một đội bóng nào ở nhóm dưới được ban tặng. Sân trung lập bỗng chốc thành sân nhà. Trong một giải đấu bị nén vào 14 ngày với tối đa năm trận, thể lực và sự ủng hộ về mặt tinh thần có thể san bằng khoảng cách trình độ. Điều tôi sợ nhất không phải sai số, mà là sai mô hình. Nếu chúng ta mô hình hóa Yemen như một đội bóng yếu thông thường, chúng ta sẽ bỏ lỡ điều cốt lõi: đây là đội bóng duy nhất tại giải đấu này đang chơi vì những người thân đang sống trong vùng ném bom. Liệu bóng đá có thể mang lại điều gì cho người dân Yemen lúc này? Câu trả lời có thể nằm ngoài phạm vi một bài phân tích. Nhưng có một điều chắc chắn: Ould Ali và các học trò của ông không đến Jeddah để làm nền cho người khác. Họ đến để chứng minh rằng một đội bóng không nhà vẫn có thể tìm thấy một mái ấm tạm bợ trên khán đài, và rằng ngay cả khi chiến tranh định đoạt số phận của cả một dân tộc, thì trong 90 phút trên sân cỏ, họ vẫn có quyền mơ về một phép màu. Khi bóng lăn, không một quả bom nào có thể ngăn được trái tim của những con người đang chạy trên sân vì màu cờ sắc áo.