Cú đúp của Yasser Zabiri tại El Sardinero: Racing Santander và cách khai quật một tài năng từ lớp trầm tích

Phút 38 trên sân El Sardinero, Yasser Zabiri nhận bóng ở hành lang phải, tăng tốc xé khoảng trống giữa hai trung vệ Deportivo Alavés và đặt bóng vào góc xa khung thành. Mười lăm phút sau giờ nghỉ, anh lại có mặt đúng điểm rơi để kết thúc đường tạt bóng trước cầu môn đội khách. Tỷ số 2-1 nghiêng về Racing Santander, và đội bóng xứ Cantabria có chiến thắng thứ hai tại giải quốc nội mùa này. Cả hai đều diễn ra trên sân nhà El Sardinero. Fil Koski đã mở tỷ số cho Alavés ở phút 18, nhưng đội khách không giữ được lợi thế đến hết trận.

Tôi theo dõi Racing từ nhiều năm. Điều khiến tôi dừng lại ở trận này không nằm ở tỷ số, mà ở cách những bàn thắng được tạo ra. Có những trận một đội thắng vì may mắn. Cũng có những trận một đội thắng vì họ đã được chuẩn bị để thắng. Trận này thuộc loại thứ hai, và với một đội bóng có ngân sách hạn chế như Racing, sự khác biệt giữa hai loại chiến thắng đó chính là sự khác biệt giữa một mùa giải trụ hạng và một mùa giải có tham vọng.

Bàn thứ nhất đến từ một pha chuyển đổi trạng thái cổ điển: thu hồi bóng ở khu vực giữa sân, đẩy bóng theo chiều dọc với tốc độ cao, kết thúc bằng cú dứt điểm mà ở hạng đấu này được xem là trên mức trung bình. Bàn thứ hai lại thuộc về một pha bóng bài bản hơn. Bóng được đưa vào vùng cấm từ cánh, và Zabiri xuất hiện đúng điểm. Hai bàn thắng, hai mô thức tấn công khác nhau. Một đội bóng ghi bàn theo hai mô thức khác nhau trong cùng một trận là một đội bóng đã được huấn luyện để không phụ thuộc vào một con đường duy nhất. Đó là điều tôi luôn tìm kiếm khi quan sát các đội hạng dưới, bởi nó cho biết huấn luyện viên đang xây dựng hệ thống chứ không chỉ xếp đội hình.

José Alberto, huấn luyện viên của Racing, nói với tờ Marca sau trận rằng đây là một trận đấu trọn vẹn về mặt tập thể. Ông nhấn mạnh đội bóng đã học từ sai lầm, ám chỉ bàn thua sớm ở phút 18 của Fil Koski, và sau đó đọc trận đấu rất tốt. Cách phát ngôn này đáng chú ý. Ông không gán chiến thắng cho riêng Zabiri dù tiền đạo trẻ ghi cả hai bàn, đồng thời vẫn dành lời khen cho cậu học trò. Một huấn luyện viên biết cân bằng giữa việc bảo vệ phòng thay đồ khỏi sự đố kỵ cá nhân và việc xây dựng tự tin cho cầu thủ trẻ là người đang làm đúng việc của mình.

Bối cảnh cần đặt ra ở đây. Racing Santander không phải một thế lực tài chính. Đội bóng này vận hành theo mô hình quen thuộc của các câu lạc bộ hạng dưới Tây Ban Nha: đào tạo rồi bán. Mỗi chiến thắng trước đối thủ được đánh giá cao hơn như Alavés mang giá trị tinh thần lớn hơn ba điểm đơn thuần. Nó giữ chân khán giả, thu hút nhà tài trợ địa phương, và là tiền tệ để thuyết phục các cầu thủ trẻ rằng ở lại El Sardinero thêm một mùa là lựa chọn hợp lý.

Zabiri là một trường hợp như vậy. Một cầu thủ Morocco trẻ, đường cong sự nghiệp đang đi lên, vừa có màn trình diễn khiến tên mình xuất hiện trên các tiêu đề. Tôi đã xem lại băng ghi hình nhiều lần. Điều tôi thấy không nằm ở tốc độ hay kỹ thuật, bởi ai cũng nhìn thấy những thứ đó. Điều tôi thấy là cách cậu ấy chọn vị trí trong vùng cấm ở bàn thứ hai. Không chờ bóng, mà di chuyển để tạo khoảng trống cho chính mình. Với một cầu thủ ở tuổi này, khả năng đọc tình huống như vậy thường khó dạy hơn cả kỹ thuật dứt điểm.

Đây không phải lần đầu dòng cầu thủ Bắc Phi xuất hiện ở các lò đào tạo Tây Ban Nha. Nhưng điều đáng chú ý ở Racing là cách đội bóng này đặt cược vào những cầu thủ trẻ chưa được định giá. Họ không mua ngôi sao. Họ mua tiềm năng và chấp nhận rủi ro đi kèm. Một cú đúp như thế này là phần thưởng cho sự kiên nhẫn đó, hoặc ít nhất là một khoản lãi tạm thời trên bảng cân đối của câu lạc bộ.

Nhưng tôi sẽ dừng lại và nói thẳng điều mà nhiều người bỏ qua. Một cú đúp không định nghĩa được sự nghiệp của một cầu thủ. Một trận đấu là mẫu dữ liệu quá nhỏ để kết luận bất cứ điều gì về giới hạn của một tài năng. Trong nhiều năm quan sát bóng đá trẻ, tôi đã chứng kiến quá nhiều cầu thủ tỏa sáng một trận rồi biến mất khỏi bản đồ. Và tôi cũng xem quá nhiều trường hợp ngược lại, những người bị bỏ quên ở tuổi 19 rồi trở thành trụ cột ở tuổi 27. Bóng đá không thưởng cho khoảnh khắc. Nó thưởng cho sự lặp lại.

Điều đáng lưu ý hơn cú đúp của Zabiri là một mẫu hình ở Racing mùa này: cả hai chiến thắng đều đến trên sân nhà. Đó là tín hiệu cần theo dõi. Sân nhà có thể che giấu vấn đề tâm lý hoặc chiến thuật khi đội phải di chuyển. Nếu Racing không chuyển hóa được lợi thế sân nhà thành điểm số trên sân khách, vị trí của họ trên bảng xếp hạng sẽ sớm chững lại, bất kể Zabiri ghi bao nhiêu bàn.

Về phía Alavés, cách họ để lọt hai bàn cũng đáng bàn. Bàn thứ nhất cho thấy hàng thủ mất cấu trúc khi bị tấn công theo chiều dọc, khoảng trống giữa hai trung vệ mở ra quá dễ dàng. Bàn thứ hai cho thấy khả năng kèm người trong vùng cấm có vấn đề khi bóng được đưa vào từ cánh. Một đội bóng có tham vọng không thể để lộ hai lỗ hổng khác nhau chỉ trong một trận. Đó là vấn đề của Alavés mùa này, và nó có thể khiến họ mất nhiều điểm hơn là một trận thua trên sân khách.

Tôi không có số liệu xG (bàn thắng kỳ vọng) của trận này. Đó là một hạn chế thật sự khi phân tích. Không có xG, tôi không thể phân biệt đâu là tỏa sáng đột biến và đâu là khác biệt về chất lượng dứt điểm trong một ngày đẹp trời. Đó là lý do tôi luôn khuyên người đọc thận trọng với những nhãn dán như ngôi sao đang lên chỉ sau một trận. Nhãn dán đó có thể đúng, nhưng cũng có thể là sản phẩm của một chu kỳ truyền thông đói tin tức.

Điểm tích cực là chính huấn luyện viên của Zabiri đã cảnh báo cậu học trò phải tiếp tục làm việc. Một người đang bay bổng trong khoảnh khắc sẽ khó nghe lời nhắc đó. Nhưng nếu cậu ấy nghe được, đó có thể là bước ngoặt thật sự. Bóng đá không thiếu những màn ra mắt rực rỡ. Cái thiếu là những cầu thủ biết biến một khoảnh khắc thành một sự nghiệp.

Với Racing, giá trị của trận thắng này có thể sẽ được đo bằng thứ khác. Nếu Zabiri tiếp tục tỏa sáng trong vài tháng tới, câu lạc bộ sẽ đứng trước câu hỏi quen thuộc: giữ hay bán? Ở hạng đấu này, câu trả lời thường không nằm ở yếu tố thể thao mà ở cán cân tài chính. Một lời đề nghị hợp lý từ đội bóng lớn hơn có thể đến sớm hơn người hâm mộ mong muốn.

Nhưng có một góc nhìn khác đáng suy nghĩ. Chúng ta thường mặc định rằng cầu thủ trẻ tỏa sáng ở hạng dưới thì nên được bán cho đội bóng lớn càng sớm càng tốt. Quan điểm đó có vấn đề. Lịch sử bóng đá châu Âu đầy trường hợp cầu thủ bị đẩy đi quá sớm, đến nơi mới rồi mài mòn trên băng ghế dự bị. Với một cầu thủ 21-22 tuổi, việc được đá chính mỗi tuần quan trọng hơn việc ngồi dự bị ở một giải đấu danh giá hơn. Sự phát triển không được đo bằng đẳng cấp giải đấu, mà bằng số phút thực tế trên sân.

Vậy nên câu hỏi đúng không phải là Zabiri có tài hay không. Anh ta có. Câu hỏi đúng là Racing có đủ kiên nhẫn để xây dựng một lộ trình phát triển trọn vẹn cho cậu ấy hay không, và Zabiri có đủ bản lĩnh để từ chối những lời mời đến sớm hay không. Không ai trong hai bên có câu trả lời ngay lúc này. Thời gian sẽ trả lời, và tôi sẽ quay lại vào tháng Một tới, sau khi mùa giải đi được nửa chặng đường, để xem liệu cú đúp này là khởi đầu của một sự nghiệp hay chỉ là một khoảnh khắc đẹp bị lãng quên dưới lớp trầm tích của một mùa giải dài.