Toàn bộ Perks Minor và Major trong Overwatch 2: bản patch thu nhỏ nằm trong từng trận đấu

Phút thứ sáu của một trận đấu trên máy chủ thử nghiệm, Winston của tôi lên cấp hai. Không có tiếng chuông, không có dòng chữ lớn chạy ngang màn hình — chỉ một khung chọn nhỏ nhấp nháy ở góc dưới, và bốn giây để tôi quyết định phần còn lại của trận sẽ được chơi bằng bộ kỹ năng nào. Tôi chọn sai. Đến phút thứ mười một thì điều đó trở nên rõ ràng với cả đội, không riêng gì tôi.

Đó là lần đầu tôi hiểu rằng hệ thống Perks của Overwatch 2 không phải một lớp trang trí cho vui mắt. Nó là một bản patch nằm gọn trong lòng từng trận đấu, và không ai gửi trước bản ghi chú cập nhật cho người chơi. Bạn phải đọc nó bằng phản xạ, giữa lúc đang bị ép ở góc bản đồ.

Tôi theo dõi Overwatch từ những mùa Overwatch League còn thi đấu tại Burbank, và tôi đã quen với một giả định nền tảng của gần như mọi khung phân tích esports: sức mạnh của một hero là hằng số trong suốt một trận. Bạn chọn hero, bạn biết nó làm được gì, và mọi thay đổi cân bằng chỉ đến vào ngày ra patch. Perks đập vỡ giả định đó. Và công việc của tôi, mỗi lần một hệ thống mới xuất hiện, là trả lời ba câu: ai được lợi, ai trả giá, và thứ gì sẽ vỡ ở tầng thi đấu chuyên nghiệp trước khi nó vỡ trên sóng truyền hình.

Cơ chế của hệ thống khá gọn, và chính vì gọn nên nó nguy hiểm.

Mỗi hero trong trận có hai lần lên cấp. Lần thứ nhất mở khóa nhóm Perks Minor — những nâng cấp nhẹ, đến sớm, thường chỉ chỉnh sửa một tham số trong bộ kỹ năng. Lần thứ hai mở khóa nhóm Perks Major — những nâng cấp nặng hơn, đến muộn hơn, và theo triết lý thiết kế quen thuộc của Blizzard thì chúng nằm ở vùng đệm giữa kỹ năng thường và ultimate.

Nguồn kinh nghiệm để lên cấp không đến từ việc bạn bắn trúng nhiều hay ít. Nó đến từ việc chơi mục tiêu, tham gia hạ gục và hỗ trợ hạ gục, hồi máu và cứu đồng đội. Nói cách khác, hệ thống trả tiền cho sự hiện diện trong giao tranh tổ đội, chứ không trả tiền cho những pha đi lẻ rồi biến mất khỏi màn hình.

Điểm cần nhớ thứ hai: đổi hero sẽ đặt bạn về cấp một, nhưng tốc độ mở khóa Perks ở lần thứ hai nhanh hơn. Blizzard nói thêm rằng hero mới sẽ được bổ sung Perks, và các đợt cập nhật diễn ra theo chu kỳ cách mùa.

Ba dòng đó đủ để dựng nên toàn bộ câu chuyện chiến thuật phía sau. Dựa trên kinh nghiệm theo dõi các trận đấu của tôi ở các giải quốc tế, tôi đã dành hai tuần đọc lại VOD để kiểm tra xem có đội nào khai thác được điểm nào chưa, và kết quả đáng thất vọng theo đúng nghĩa tốt: chưa ai khai thác cả, vì chưa ai có đủ thời gian.

Nói thẳng: Perks biến mỗi trận đấu thành một đường cong sức mạnh động, và mọi khung phân tích esports hiện hành đều được xây trên giả định đường cong đó phẳng.

Khi tôi ngồi phân tích một đội hình, tôi thường so sánh sức mạnh ở các mốc: giai đoạn đầu trận, giai đoạn giữa trận, giai đoạn ultimate. Với Perks, mốc cấp hai trở thành một breakpoint thật — một điểm mà ở đó, một đội có thể bước vào giao tranh với hai bộ kỹ năng mạnh hơn đối thủ, dù trước đó hai bên hoàn toàn cân bằng về mạng và mục tiêu. Đây là kiểu lợi thế tích lũy mà các đội chuyên nghiệp sẽ mất vài tháng mới định giá được, và trong lúc chưa định giá được thì họ sẽ chơi theo bản năng — tức là chơi theo thói quen cũ, và thua vì thói quen cũ.

Phần tôi cho là thú vị nhất nằm ở một nhóm Perks đặc biệt: chúng đưa trở lại những kỹ năng đã bị gỡ khỏi game. Tôi gọi chúng là quyền lực bóng ma.

Bastion từng có Self-Repair, và nó biến mất trong quá trình chuyển sang Overwatch 2. Orisa từng có khiên, và cô mất nó khi đổi vai trò. Giờ đây, một phần sức mạnh cũ đó quay lại dưới dạng lựa chọn trong trận. Với ai từng xem Orisa chơi theo kiểu brawler trong suốt nhiều mùa, việc cô có thể dựng lại khiên giữa trận là một thay đổi về bản sắc, không phải một thay đổi về chỉ số. Cô ấy trở thành một dạng tank lai mà chúng tôi chưa có số liệu để đánh giá. Và khi chưa có số liệu, các đội sẽ làm điều họ luôn làm: thử, ghi lại, rồi giữ kín.

Tôi có một file theo dõi mà tôi mở ra mỗi tối, trong đó ghi lại từng pha mà một đội thắng giao tranh ngay sau khi ai đó lên cấp hai. Sau hai tuần, cột đó đầy lên nhanh hơn cột tôi muốn thừa nhận. Nhưng tôi vẫn phải tách phần chắc chắn khỏi phần suy đoán, và dán nhãn cho từng dòng, vì lần trước tôi gặp một thay đổi ở quy mô này, tôi đã sai liên tiếp. Tôi sai ba lần trong 72 giờ — và lần sửa cuối cùng mới đáng để anh đọc.

Phần chắc chắn ở đây gồm ba điều. Perks tồn tại ở dạng hai tầng. Đổi hero reset cấp nhưng tăng tốc độ mở lại. Và kinh nghiệm được trả cho hành vi chơi tổ đội hướng mục tiêu.

Phần suy đoán nằm ở chỗ mà tôi nghĩ sẽ quyết định cả mùa giải: khoảng cách sức mạnh thực tế giữa Perks Minor và Perks Major. Nếu khoảng cách đó lớn — và kinh nghiệm lịch sử của Blizzard khi thiết kế các kỹ năng áp đảo cho thấy nó thường lớn — thì cấp hai không còn là một nâng cấp. Nó là điều kiện thắng.

Từ đó mọc ra một chiến thuật mà tôi đã nghe hai huấn luyện viên nhắc tới trong các cuộc trao đổi riêng, chưa ai dám nói công khai: đổi hero để chặn tiến độ Perks của đối phương. Bạn đổi sang một hero khác, để đối thủ mất vài giây xử lý lại thông tin, rồi quay về. Nếu việc đổi hero khiến đối phương mất nhịp mở khóa Perks Major, thì tiếng ồn của một pha đổi hero rẻ hơn nhiều so với giá trị của một cấp hai bị trì hoãn.

Và đây là chỗ hệ thống tự mâu thuẫn một cách thú vị. Nguồn kinh nghiệm thưởng cho việc đứng trong giao tranh tổ đội, đẩy người chơi vào thế phải hiện diện. Nhưng cơ chế đổi hero lại thưởng cho việc rời khỏi vị trí để đổi lấy lợi thế thời gian. Hai tín hiệu đó kéo về hai hướng khác nhau, và đội nào đọc được hướng nào có lợi ở từng bản đồ sẽ là đội thắng nửa bước.

Nói cách khác, hệ thống đang thưởng cho sự hiện diện và trừng phạt lối chơi lẻ. Các phong cách Tracer, Sombra, những hero sống nhờ đi đường vòng và tạo đột biến ngoài giao tranh, bị đặt vào thế bất lợi về mặt cấu trúc. Không phải vì chỉ số của họ yếu đi, mà vì đồng hồ kinh nghiệm chạy chậm hơn khi họ chơi đúng cách của mình. Một Tracer chơi hoàn hảo theo phong cách cổ điển có thể lên cấp hai chậm hơn một Zarya chơi tầm thường nhưng luôn đứng cạnh đồng đội. Đó là dạng nghịch lý mà bảng cân bằng không sửa được bằng cách cộng trừ vài điểm sát thương.

Cùng lúc đó, hệ thống nâng giá trị của người chơi đa hero. Đổi hero reset cấp nhưng mở lại nhanh hơn nghĩa là người chơi thành thạo nhiều hero trong cùng vai trò có thêm lựa chọn chiến thuật mà người chơi một hero không có. Đây là một dạng lợi thế rất khó huấn luyện, và nó thay đổi cách các đội xây dựng đội hình. Giá trị của một tuyển thủ trong giai đoạn này không nằm ở hero mạnh nhất họ chơi được, mà ở số lượng hero họ có thể chơi ở mức đủ tốt để không phá vỡ cấu trúc đội.

Tôi đã từng viết một câu mà tôi vẫn dùng khi nói về nghề này: một thương vụ thành công có ba phiên bản — bản tin đồn khiến anh phấn khích, bản chốt kèo khiến anh vỡ mộng, và bản thanh lý khiến anh hiểu đời. Một hệ thống game cũng vậy. Bản Blizzard công bố là bản khiến người chơi phấn khích. Bản các đội chuyên nghiệp khai thác trong scrim là bản khiến người hâm mộ vỡ mộng. Và bản bị hạn chế giữa mùa giải là bản khiến chúng ta hiểu đời.

Câu hỏi lớn nhất về hệ thống Perks nằm ở chỗ khác: liệu nó có được bật ở chế độ thi đấu chuyên nghiệp hay không. Trong toàn bộ tài liệu tôi đọc được, không có một dòng nào trả lời câu đó.

Đây là dạng điểm mù mà tôi gặp nhiều lần trong nghề. Người ta mổ xẻ tính năng, so sánh với Apex Legends và hệ thống Evo Shield, với cơ chế nâng cấp vũ khí của Fortnite, với bảng loadout của Paladins — tất cả đều hợp lý, tất cả đều chỉ ra rằng hệ thống tiến trình trong trận có thể thành công ở đấu trường chuyên nghiệp. Nhưng không ai hỏi câu đơn giản hơn: nếu giải đấu khóa phiên bản thi đấu ở bản cũ không có Perks, thì toàn bộ khối phân tích này vô nghĩa.

Và nếu giải đấu dùng bản mới có Perks, thì vấn đề ngược lại xuất hiện: đội nào có ít thời gian chuẩn bị hơn sẽ chịu bất lợi, và một perk bị phát hiện là quá mạnh giữa chặng có thể buộc ban tổ chức vô hiệu hóa nó giữa mùa — tạo ra một bản patch lồng trong một bản patch. Ở các giải đấu LAN, chuyện khóa phiên bản không phải giả thuyết. Nó là quy trình. Nhưng một hệ thống thay đổi sức mạnh theo từng phút trong trận đặt ra câu hỏi khó hơn nhiều so với việc khóa một vài con số cân bằng.

Còn một điểm nữa mà tôi cho là bị đánh giá thấp. Overwatch vốn đã khó xem. Nó là một trong những tựa game khó truyền đạt nhất cho khán giả phổ thông: nhiều hero, nhiều hiệu ứng, nhiều lớp thông tin chồng lên nhau trong vài giây. Thêm một tầng tiến trình trong trận nữa nghĩa là đội ngũ bình luận phải giải thích thêm một biến số mà chính họ cũng chưa có thời gian nắm hết. Nếu giao diện không truyền đạt được ai đã lên cấp hai và bằng perk gì, khán giả sẽ không hiểu vì sao giao tranh đổi chiều — và khi khán giả không hiểu, họ không quay lại.

Ở tầng vận hành, hệ thống này còn mở ra một câu hỏi về tính toàn vẹn thi đấu mà chưa ai trả lời: hai đội có nhìn thấy lựa chọn Perks của nhau hay không. Nếu thấy, đó là một tầng thông tin chiến thuật mới, rất tốt cho người xem hiểu chuyện. Nếu không thấy, người chơi không thể phản đòn, và mọi tính toán chuẩn bị trước đều trở thành đoán mò. Blizzard từng nhiều lần chọn cách thử nghiệm các thay đổi lớn ở chế độ thoải mái trước khi đưa vào xếp hạng. Đó là tiền lệ đáng tin, nhưng nó không phải một lời hứa.

Tôi cũng tự hỏi về phần tiền. Perks có bị gắn vào bất kỳ hình thức bán nào không. Nếu một perk bị khóa sau một gói trả phí, câu chuyện esports kết thúc ở đó, và mọi tranh luận về cân bằng trở thành vô nghĩa. Nếu Perks hoàn toàn miễn phí và cân bằng, nó là một trong những bổ sung chiều sâu tốt nhất mà tựa game này có trong nhiều năm. Hai kịch bản cách nhau rất xa, và tôi chưa có bằng chứng để nghiêng về bên nào.

Thứ tôi đang theo dõi không phải là bảng danh sách Perks. Danh sách thì ai cũng đọc được, và đọc xong cũng không biết dùng. Thứ tôi theo dõi là dòng thời gian: khi nào giải đấu quốc tế công bố phiên bản thi đấu, khi nào đội chuyên nghiệp đầu tiên công khai chiến thuật đổi hero để chặn Perks, và khi nào một perk bị vô hiệu hóa giữa mùa.

Cái hành lang dài nhất trong nghề này không phải hành lang ở một kỳ World Cup nào đó. Nó là quãng đường từ dòng ghi chú cập nhật đến sân khấu thi đấu thật. Perks vừa bước vào hành lang đó, và chúng ta còn chưa biết nó sẽ đi bộ hay bị kéo lê.