Bóng chuyền chuyên nghiệp: lỗ hổng dữ liệu và cái giá của một bản phân tích trống

Một giờ sáng, tôi mở lại tập tin báo cáo trước khi gửi cho tòa soạn. Chín mục, đủ cả chín. Mục chiến thuật có tiêu đề. Mục dữ liệu có bảng. Mục hệ thống giải đấu có khung. Mục rủi ro có ma trận. Kéo xuống từng dòng, tất cả đều trống. Không một số liệu, không một tên cầu thủ, không một pha bóng nào được mô tả. Tập tin hoàn chỉnh về hình thức, rỗng ruột về nội dung, và nó vẫn sẵn sàng được gửi đi chỉ vì về mặt kỹ thuật nó đã xong. Trong mùa giải này, tôi đã nhận không ít bản báo cáo như vậy. Người viết không lười. Vấn đề nằm ở khâu đầu vào. Bóng chuyền chuyên nghiệp đang mắc một căn bệnh ít ai gọi tên: hình thức đầy đủ, nội dung trống rỗng. Và căn bệnh đó đắt hơn mọi thương vụ đổ bể. Muốn hiểu vì sao, phải so cấu trúc thông tin của bóng chuyền với bóng đá. Bóng đá có hàng chục đơn vị dữ liệu độc lập; một trận ở Ngoại hạng Anh được ghi lại đến từng lần chạm bóng, từng mét chạy, từng góc xoay người. Bóng chuyền không có may mắn ấy. Dữ liệu công khai của bóng chuyền quốc tế chủ yếu đến từ liên đoàn và ban tổ chức giải — tức từ chính những bên có lợi ích trong việc kể câu chuyện theo một hướng nhất định. Ở cấp câu lạc bộ, khoảng cách còn lớn hơn: một vài giải quốc gia công bố thống kê chi tiết tới từng set, phần lớn chỉ đăng tỷ số kèm bảng điểm sơ sài. Hệ quả kéo theo rất thẳng. Khi không ai kiểm chứng được số liệu, tin đồn lấp vào chỗ trống. Thị trường chuyển nhượng bóng chuyền vì thế vận hành bằng lời kể nhiều hơn bằng hợp đồng. Một tuyển thủ được cho là