Cuộc đua ghế chủ tịch VFF 2026–2030: Khoảng trống tỷ phú và phép thử bản sắc bóng đá Việt Nam

Chiều muộn ở Valencia, tôi mở lại đoạn video quay cảnh một cậu bé lau đôi giày trước khi bước vào sân Mestalla. Cậu bé không nhìn khán đài, chỉ cúi xuống, vuốt từng vệt bùn trên đế giày như thể đó là nghi thức cuối cùng trước một trận đấu lớn. Tôi viết chậm hơn một nhịp tim để không bỏ sót khoảnh khắc giày chạm cỏ. Cùng lúc, ở Hà Nội, một hồ sơ khác đang được đặt lên bàn: hạn chót đề cử nhân sự cho nhiệm kỳ 2026–2030 của Liên đoàn Bóng đá Việt Nam, ngày 19 tháng 10 năm 2026. Hai không gian cách nhau gần mười nghìn cây số, nhưng cùng một câu chuyện: ai giữ nhịp cho một nền bóng đá, và giữ bằng cách nào.

Ở VFF, danh sách ứng viên đang được lưu hành như thông tin sơ bộ từ các câu lạc bộ, trong khi tiểu ban nhân sự vẫn đang tổng hợp đề cử. Ba gương mặt được nêu cho ghế Chủ tịch gồm ông Trần Quốc Tuấn, Chủ tịch đương nhiệm và là cán bộ nhà nước; ông Nguyễn Đức Thụy, doanh nhân; và ông Vũ, một phó chủ tịch mang tính thể chế. Ông Trần Anh Tú được đề cử lại cho ghế Phó Chủ tịch phụ trách chuyên môn, kỹ thuật. Đại hội dự kiến diễn ra vào tháng 12 năm 2026 hoặc tháng 1 năm 2027. Một chi tiết thủ tục đáng chú ý: cán bộ nhà nước muốn ứng cử cần có văn bản đồng ý của Bộ quản lý. Các tổ chức thành viên, gồm câu lạc bộ và liên đoàn địa phương, là lực lượng đề cử và bỏ phiếu. Một mét rưỡi cách sân cỏ, nhưng đủ để thấy hơi thở của trận đấu. Ở đây, khoảng cách ấy là khoảng cách giữa khán đài và phòng họp.

Về thành tích, nhiệm kỳ hiện tại có điểm sáng rõ: chức vô địch ASEAN Championship 2026 (Mitsubishi Electric Cup) giành tháng 1 năm 2026, và lần đầu tiên đưa đội tuyển nữ Việt Nam dự World Cup nữ 2026. Điểm tối là việc không vào được vòng loại thứ ba World Cup 2026, cùng giai đoạn Philippe Troussier dẫn dắt từ năm 2026 đến đầu năm 2026 rồi kết thúc sớm. Dưới thời Kim Sang-sik, đội tuyển lấy lại được nhịp, nhưng nền tảng phong độ vẫn dao động. Bài kiểm tra gần nhất là vòng loại Asian Cup 2027 và chu kỳ AFF/ASEAN 2026. Những kết quả ngắn hạn ấy tạo ra một vùng đệm tín nhiệm cho ban lãnh đạo đương nhiệm, đồng thời khiến vị thế của họ nhạy cảm với bất kỳ cú sảy chân nào.

Trong hồ sơ ứng viên, nội dung chương trình duy nhất được mô tả có thực chất là chương trình hành động của ông Nguyễn Đức Thụy: đóng góp, thu hút nguồn lực, kết nối các bên liên quan. Không ứng viên nào công bố một kế hoạch phát triển bóng đá cụ thể cho các vấn đề tồn đọng: chuyển hóa cầu thủ trẻ lên đội một, căn chỉnh lịch V.League với đội tuyển, tiêu chuẩn trọng tài và VAR. Điều đáng chú ý là cuộc đua đang được định hình như một cuộc so sánh giữa nguồn lực và sự duy trì, hơn là giữa các triết lý bóng đá. Việc ông Trần Anh Tú được đề cử lại cho ghế kỹ thuật cho thấy bộ máy kỹ thuật gần như được giữ nguyên, bất kể ai ngồi ghế chủ tịch. Đó là tín hiệu ổn định, đồng thời là rủi ro đóng băng cải cách. Thiếu dữ liệu để kết luận rằng không có kế hoạch kỹ thuật nào tồn tại; nhưng đến thời điểm này, công chúng chưa được nghe một chương trình đủ chi tiết.

Tín hiệu tài chính quan trọng nhất không nằm ở tên riêng nào. Không có tỷ phú USD nào được đề cử cho ghế Chủ tịch hoặc ghế Phó Chủ tịch Tài chính. Trong mô hình VFF, ghế tài chính từng là kênh để các nhà hảo tâm lớn, thường được gọi là bầu, đưa vốn vào bóng đá đội tuyển. Việc ghế này trống ở giai đoạn đề cử tạo ra rủi ro huy động nguồn lực. Mô hình tài chính của VFF đang dựa trên ba chân: ngân sách nhà nước, tài trợ thương mại và vốn nhà hảo tâm. Chân nhà hảo tâm yếu đi, chân nhà nước bị ràng buộc bởi thủ tục, còn chân thương mại chưa được công bố đủ để đánh giá. VFF chưa công bố số liệu tài chính, nên không thể kết luận định lượng về bền vững. Cấu trúc hiện tại vẫn mong manh. Ba ứng viên chủ tịch gồm một cán bộ nhà nước, một doanh nhân và một phó chủ tịch thể chế; không ai được mô tả là tỷ phú USD. Nếu ông Thụy thắng bằng chương trình thu hút nguồn lực, khả năng thực thi sẽ phụ thuộc vào quan hệ cá nhân nhiều hơn vào một ghế tài chính được thể chế hóa. Mô hình tài trợ cá nhân hóa như vậy tạo ra rủi ro kế nhiệm.

Trong bản đồ quyền lực bóng đá Việt Nam, lá phiếu nằm ở tổ chức thành viên. Dư luận không quyết định trực tiếp. Trong nhóm kín 300 thành viên mà tôi lập từ mùa dịch, mỗi tối vẫn có người hỏi cùng một điều: ai sẽ thay đổi được VFF? Tôi đọc cả những tin nhắn chửi bới, cả những lời bi quan. Nhưng khi chuyển sang câu chuyện bầu cử, cần tách hai tầng: tầng cảm xúc của khán đài và tầng phiếu của tổ chức thành viên. Dư luận tạo tính chính danh, không trực tiếp tạo ra ghế chủ tịch. Vị thế cán bộ nhà nước của ông Trần Quốc Tuấn là điểm dễ bị tấn công trên mặt truyền thông, bởi nó nuôi dưỡng cảm giác bóng đá Việt Nam được điều hành bằng bổ nhiệm hành chính. Nhưng trong phòng họp, cảm giác ấy không thay được phiếu của một câu lạc bộ hay một liên đoàn địa phương.

Điều dễ hiểu lầm là thay chủ tịch sẽ thay ngay triết lý bóng đá. Với ông Trần Anh Tú vẫn ở ghế kỹ thuật, hướng phát triển đội tuyển và cấu trúc trẻ khó đổi nhanh. Cuộc đua này xoay quanh khả năng xoay nguồn lực và duy trì bộ máy, chứ không phải một cuộc cách mạng kỹ thuật. Việc công khai nói không có tỷ phú USD có thể là một tín hiệu mời các nhà hảo tâm bước vào trước đại hội. Nó cũng có thể phản ánh sự mệt mỏi của giới hảo tâm sau chu kỳ đội tuyển 2026–2026. Thời điểm công bố danh sách sơ bộ trước hạn chót 19 tháng 10 năm 2026 cũng là một cách định vị: ai được xem là ứng viên nghiêm túc. Tôi không chia phe, tôi chỉ ghi lại cách bia rơi và lời chửi thề của một thế hệ. Bóng đá Việt Nam cần một cộng đồng trưởng thành đủ sức nhìn vào cả khoảng trống tài chính lẫn khoảng trống kỹ thuật.

Tín hiệu nội bộ tiếp theo nằm ở ba điểm: ai được đề cử cho ghế Phó Chủ tịch Tài chính; có xuất hiện muộn một nhà hảo tâm lớn hay không; và ứng viên nào công bố chương trình kỹ thuật đủ chi tiết để trả lời các vấn đề tồn đọng. Đại hội tháng 12 năm 2026 hoặc tháng 1 năm 2027 sẽ không chỉ chọn một cái tên. Nó sẽ cho thấy VFF muốn giải bài toán nguồn lực bằng thể chế hay bằng quan hệ. Tôi không cần phòng thay đồ mở cửa, miễn là có một fan mở lòng. Liệu VFF khóa 2026–2030 sẽ chọn người giữ nhịp cho một nền bóng đá đang cần nhịp mới, hay chỉ chọn người giữ nguyên nhịp cũ?