VM Nghệ An 2026: Mai Trung - Đan Quyết so kè từng mét ở 42km, Mỹ Hiền dẫn đầu nội dung nữ

Đúng 3 giờ sáng, tiếng giày đạp xuống mặt đường Quảng trường Hồ Chí Minh nghe rõ hơn cả tiếng loa phát thanh. Trời Nghệ An còn tối, đèn cao áp hắt xuống vạch xuất phát một màu vàng nhạt, và trong khoảng không mờ đục ấy, ba bóng áo tách khỏi đoàn runner gần như ngay từ những bước đầu tiên: Đan Quyết, Đào Bá Thành, Nguyễn Mai Trung.

Tôi ngồi theo dõi đường chạy qua màn hình và qua những cuộc gọi cập nhật từ các trạm tiếp nước. Không có ai hò reo. Chỉ có tiếng thở, tiếng nhịp chân đều như máy khâu, và tiếng một chiếc xe dẫn đường chạy chậm phía trước. Ở cự ly dài nhất của một giải đấu sáng sớm, sự im lặng là thứ dữ dội nhất. Người chạy không nghe thấy khán giả, họ chỉ nghe thấy chính mình. Không có tiếng hò reo, tôi nghe rõ hơn tiếng vỗ tay của chính mình.

Và ngay từ km đầu tiên, câu chuyện của nội dung 42km nam đã được định hình: hai người dẫn đầu bám nhau trong khoảng cách chỉ vài mét, còn phía sau, cuộc đua với bảng xếp hạng và với chính bản thân mỗi runner vẫn đang âm thầm mở ra.

Lần đầu Grand Tour về quê Bác

VnExpress Marathon Grand Tour Nghệ An 2026 đánh dấu lần đầu giải đấu được tổ chức trên quê hương Chủ tịch Hồ Chí Minh. Giải gồm bốn cự ly 5km, 10km, 21km và 42km. Tất cả vận động viên đều xuất phát tại khu vực Quảng trường Hồ Chí Minh và về đích trên đường Trường Thi, đoạn giao với đường Lê Văn Hưu. Đây là điểm khác biệt đáng chú ý so với nhiều giải chạy khác, nơi vạch xuất phát và vạch đích thường nằm cách nhau vài kilômét để tận dụng địa hình: ở Nghệ An, cả bốn cự ly dùng chung một điểm xuất phát và một điểm về, chỉ khác nhau ở vòng quay đầu.

Công tác phát bib diễn ra trong hai ngày 25-26/9 tại Nhà Văn hóa Lao động Nghệ An. Đây là giai đoạn ít được nhắc tới trên truyền thông nhưng lại quyết định rất nhiều tới chất lượng một giải chạy. Runner đến nhận số báo danh, nhận áo, nhận túi quà, và trong hai ngày đó, họ cũng nhận luôn thông tin về cung đường, về các cột mốc cắt đường (COT), về vị trí trạm tiếp nước. Một runner 42km không đọc kỹ bản đồ COT có thể trả giá bằng cả một chu kỳ tập luyện.

Điều đáng nói là bối cảnh mùa giải thường niên năm nay: lịch thi đấu dày, các giải chạy nở rộ khắp cả nước, và người chạy phong trào Việt Nam đang ở giai đoạn chọn lọc. Họ không còn chạy vì phong trào, họ chạy vì mục tiêu cá nhân, vì PR, vì một cột mốc thời gian cụ thể. Và mỗi giải chạy đêm như VM Nghệ An buộc phải trả lời một câu hỏi kỹ thuật: cung đường có đủ nhanh để người ta phá kỷ lục cá nhân hay không?

Cung đường: từ đại lộ phẳng đến dải ven biển có gió

Nếu tách cung 42km thành hai nửa, bức tranh chiến thuật hiện ra khá rõ.

Nửa đầu đi từ Quảng trường Hồ Chí Minh qua Hồ Tùng Mậu, Trường Thi, Đại lộ Lê Nin rồi nối vào Đại lộ Vinh - Cửa Lò. Đây là đoạn đường lớn, mặt đường rộng, độ dốc gần như bằng không, đèn chiếu sáng tốt. Với runner 42km, đây là đoạn dễ chạy nhanh nhất và cũng là đoạn dễ mắc sai lầm nhất. Áp lực của một đường đua phẳng là nó không dạy cho cơ thể bạn biết mình đang đi nhanh hơn nhịp nên đi.

Sau khoảng 16km, cung đường rẽ vào tuyến Bình Minh, đưa vận động viên chạy qua khu vực ven biển Cửa Lò và quay đầu tại đoạn Cửa Xá. Đây là phần thú vị nhất về mặt kỹ thuật. Chạy ven biển vào rạng sáng mang lại lợi thế nhiệt độ nhưng lại mang theo bất lợi gió. Khoảng 4-5 giờ sáng, gió Cửa Lò thường còn nhẹ; đến khoảng 6 giờ, khi mặt trời lên khỏi mặt nước, hướng gió và cường độ gió thay đổi rõ rệt. Runner quay đầu ở Cửa Xá ở kilômét thứ hai mươi mấy, tức là rơi đúng vào khoảng thời gian đó.

Điểm quay đầu Cửa Xá là bản lề của cả cuộc đua. Người chạy tới đây đã tiêu hao hơn nửa quãng đường, chân bắt đầu có dấu hiệu mỏi, và họ phải quay lại chính đoạn đường vừa chạy với cùng lượng gió nhưng ở tư thế ngược hướng. Một cuộc đua 42km thường không được định đoạt ở 21km đầu, nó được định đoạt ở 21km sau, khi mọi lợi thế kỹ thuật đều biến thành bài kiểm tra sinh lý.

Cung 21km xuất phát lúc 4h, theo tuyến Hồ Tùng Mậu - Trường Thi - Đại lộ Lê Nin rồi chạy thẳng trên Đại lộ Vinh - Cửa Lò. Sau khi quay đầu ở khoảng km 11, vận động viên trở lại theo hướng trung tâm và về đích trên đường Trường Thi. Cự ly này có hai mốc COT: km 10 lúc 5h40 và km 16,9 lúc 6h50. Đường chạy đóng lúc 7h30.

Cự ly 10km xuất phát lúc 5h, đi từ Quảng trường Hồ Chí Minh qua Hồ Tùng Mậu, Trường Thi và Đại lộ Lê Nin, vào Đại lộ Vinh - Cửa Lò rồi quay đầu ở khoảng km 5. Runner trở lại theo cung đường cũ để về đích. Cự ly này có một mốc COT ở km 6 lúc 6h15, đường chạy đóng lúc 7h.

Cự ly 5km diễn ra hoàn toàn trong khu vực trung tâm. Sau khi xuất phát lúc 6h, vận động viên chạy qua Hồ Tùng Mậu, Trường Thi, lên Đại lộ Lê Nin rồi quay đầu, trở lại Trường Thi và về đích tại đoạn giao Lê Văn Hưu. Cự ly này không có COT, đường chạy đóng lúc 7h15.

Có một chi tiết đáng để runner phân tích: nguồn tin công bố của ban tổ chức nêu COT cho 21km và 10km, nhưng không nêu COT riêng cho 42km. Với một cự ly xuất phát lúc 3h và đóng đường muộn hơn, điều đó có nghĩa áp lực thời gian dành cho nhóm chạy full marathon nhẹ hơn nhiều so với nhóm 21km. Đây là một tín hiệu nhỏ nhưng quan trọng: giải đã cấu trúc cửa sổ thời gian theo nguyên tắc ưu tiên cự ly dài. Người chạy 42km được dành cho không gian để hoàn thành, thay vì bị ép vào một mốc cứng ở giữa đường.

Bộ máy vận hành: phần không nhìn thấy của một giải chạy

Để phục vụ giải, ban tổ chức bố trí hàng trăm tình nguyện viên phối hợp cùng đội ngũ vận hành tại nhiều vị trí. Lực lượng cảnh sát, cảnh sát giao thông và nhân viên y tế địa phương cũng được huy động, phụ trách an ninh, điều tiết phương tiện và hỗ trợ y tế trên đường đua.

Từ tối 26/9, các tình nguyện viên có mặt tại khu vực xuất phát để nhận phân công và làm quen với quy trình vận hành. Sau buổi hướng dẫn, lực lượng này được phân bổ về các điểm trên cung đường, thực hiện lắp đặt hạ tầng, hoàn thiện trạm tiếp nước, khu vực cổ vũ và các hạng mục cần thiết trước khi runner bước vào cuộc đua.

Trong nhiều năm theo dõi và bình luận các giải chạy, tôi luôn để ý tới khâu này trước khi để ý tới thành tích. Một trạm tiếp nước đặt lệch mười mét, một điểm rẽ thiếu biển báo, một đoạn đường không được rào chắn đúng cách - tất cả đều có thể biến một cuộc đua tốt thành một cuộc đua hỏng. Đêm 26/9 là đêm quan trọng nhất của ban vận hành, và cũng là đêm không ai nhắc tới khi kết quả được công bố.

Ở góc nhìn của người làm nghề, tôi nhận thấy các giải chạy Việt Nam trong hai năm gần đây đã chuyển trọng tâm từ khâu quảng bá sang khâu vận hành. Đó là dấu hiệu trưởng thành của một thị trường. Người chạy bắt đầu đặt câu hỏi về an toàn, về y tế, về chất lượng trạm tiếp nước trước khi đặt câu hỏi về huy chương.

Hai người dẫn đầu: một người tập trung, một người mỉm cười

Sau 10 phút xuất phát, hai elite Mai Trung và Đan Quyết song hành. Cả hai thay phiên dẫn đầu. Mai Trung tỏ ra tập trung, ánh mắt dán xuống mặt đường, vai thả lỏng nhưng nhịp tay đều và ngắn. Đan Quyết thì ngược lại, anh giữ tinh thần thoải mái, có lúc vẫy chào máy quay khi ngang qua điểm ghi hình đầu tiên.

Nguyễn Mai Trung, 35 tuổi, Hà Nội, làm việc trong lĩnh vực thương mại điện tử, là thành viên CLB Thành Công Runners. Anh gây chú ý trong giới chạy bộ Thủ đô bằng thành tích 2 giờ 41 phút 55 giây tại VnExpress Marathon Hải Phòng 2026 - kết quả đưa anh vào vị trí thứ 69 trong danh sách những người chạy full marathon nhanh nhất lịch sử tại Việt Nam.

Mốc 2:41:55 đáng để phân tích kỹ. Với một runner phong trào không thuộc biên chế đội tuyển, tốc độ trung bình để hoàn thành 42,195km trong thời gian đó rơi vào khoảng 3 phút 50 giây cho mỗi kilômét, duy trì liên tục hơn hai tiếng bốn mươi phút. Đây là ngưỡng mà rất nhiều runner nghiêm túc mất nhiều năm mới chạm tới, và nó biến Mai Trung từ một cái tên câu lạc bộ thành một đối thủ có thể tính toán được.

Điều thú vị nằm ở cách anh dẫn đầu. Mai Trung không tấn công ở đoạn phẳng. Anh giữ nhịp, bám sát, quan sát. Ở tuổi 35, anh đang ở giai đoạn mà các nghiên cứu về điền kinh gọi là thời điểm chín của một runner marathon: nền tảng thể lực đã xây đủ, chấn thương đã học được cách kiểm soát, và quan trọng nhất, người chạy đã biết mình không thể thắng bằng cảm hứng, chỉ có thể thắng bằng kế hoạch.

Phía Đan Quyết, sự thoải mái của anh không phải là dấu hiệu của việc chạy chơi. Trong các cuộc đua đường dài, người chạy giữ được nét mặt thư giãn ở giai đoạn đầu thường là người kiểm soát tốt nhịp tim và nhịp thở. Căng thẳng cơ mặt, siết vai, nghiến răng - đó mới là những tín hiệu của một người đang chạy quá sức ở km thứ mười.

Hai phong cách khác nhau trên cùng một đoạn đường tạo ra một thế song hành hiếm thấy ở các giải chạy phong trào Việt Nam. Thông thường, ở một giải đông runner, nhóm dẫn đầu tách ra từ rất sớm và cuộc đua cá nhân hóa hoàn toàn. Ở đây, hai người giữ nhau trong khoảng cách khoảng 10 mét. Khoảng cách đó có ý nghĩa kỹ thuật: đủ gần để quan sát, đủ xa để không vướng bước, và đủ để tạo ra một cuộc đấu trí kéo dài.

Nội dung nữ: Mỹ Hiền và cú bứt phá của người chủ nhà

Ở nội dung nữ, Mỹ Hiền đang tạm dẫn đầu. Runner này sở hữu kỷ lục cá nhân 3 giờ 7 phút 39 giây và đang sinh hoạt tại câu lạc bộ Nghệ An Runners.

Con số 3:07:39 xếp Mỹ Hiền vào nhóm dẫn đầu của marathon nữ phong trào Việt Nam. Tốc độ trung bình tương ứng rơi vào khoảng 4 phút 27 giây mỗi kilômét, và với một nữ runner chạy trên sân nhà, đây là một thông số không hề dễ chịu cho bất kỳ đối thủ nào muốn bám theo.

Nhưng yếu tố đáng chú ý hơn cả là bản sắc "chủ nhà". Nghệ An Runners là câu lạc bộ địa phương, và việc một runner của chính mảnh đất này dẫn đầu nội dung nữ tại giải đấu lần đầu tổ chức ở đây tạo ra một lớp nghĩa khác. Người chạy sân nhà có lợi thế về địa hình, về thời tiết, về giờ giấc sinh hoạt, và trên hết là về tâm lý. Họ biết đoạn nào gió, đoạn nào dốc nhẹ, đoạn nào mặt đường xấu. Kiến thức đó không xuất hiện trong bất kỳ bản đồ cung đường nào.

Ở khía cạnh huấn luyện, một runner chạy quen cung đường có thể tiết kiệm năng lượng đáng kể nhờ phân bổ lực chính xác. Người chạy lạ đường thường có xu hướng chạy bảo hiểm ở đoạn đầu, sau đó phải tăng tốc bù ở đoạn cuối - chiến thuật chỉ hiệu quả nếu nền tảng thể lực vượt trội. Người chạy sân nhà đi ngược lại: họ dám đi nhanh ở đúng đoạn cần nhanh, vì họ biết đoạn khó nằm ở đâu.

Có một chi tiết nhỏ cho thấy sự chuyển dịch trong bức tranh marathon nữ Việt Nam. Mười năm trước, các giải chạy phong trào gần như không có đủ số lượng nữ runner chạy full marathon để tạo thành một cuộc đua thực sự. Ngày nay, một nội dung nữ 42km có người dẫn đầu với kỷ lục cá nhân dưới 3 giờ 10 phút. Ngôi sao không sinh ra từ trận chung kết, mà từ những trận đấu chẳng ai xem. Ở đây, những "trận đấu chẳng ai xem" là các buổi chạy dài lúc bốn giờ sáng ở thành phố Vinh, không có khán giả, không có máy quay, chỉ có đồng hồ và một cung đường lặp lại.

Những cái tên còn lại và màu áo hồng của các câu lạc bộ chủ nhà

Trước giờ thi đấu, runner 42km tập trung trước vạch xuất phát tại Quảng trường Hồ Chí Minh, khởi động, chuẩn bị cho cuộc đua. Vài cái tên quen thuộc như Đan Quyết, Đào Bá Thành, Lê Văn Hương tranh tài lần này.

Ngoài nhóm elite, vạch xuất phát còn có sự xuất hiện của các câu lạc bộ "chủ nhà" như Nghệ An Runner và Hà Tĩnh Runner trong màu áo hồng nổi bật, tạo không khí sôi động. Trong bóng tối trước giờ xuất phát, một dải màu hồng tập trung thành khối là hình ảnh dễ nhận ra nhất. Nó cũng nói lên một điều về cấu trúc cộng đồng của chạy bộ Việt Nam hiện tại: các câu lạc bộ địa phương đang trở thành hạt nhân tổ chức, chứ không phải các nhóm chạy tự phát.

Câu lạc bộ đóng vai trò quan trọng hơn mức người ngoài thường nghĩ. Họ cung cấp giáo án, cung cấp người chạy cùng trong các buổi long run, cung cấp cơ chế tự giám sát. Với một giải đấu đêm xuất phát lúc ba giờ sáng, việc có đồng đội đi cùng từ khách sạn ra điểm xuất phát, có người giữ túi, có người nhớ giờ uống gel - những chi tiết tưởng như vụn vặt đó lại quyết định thành tích.

Giao lưu trước trận đua, Thành Mèo và Vinh Runner nhận xét đây là một giải ít runner chạy 42km nhất, tạo điều kiện thuận lợi để tranh giải, phá PR, và cung đường chạy của Nghệ An khá thuận lợi, đường đẹp.

Cái bẫy của một giải ít người chạy 42km

Nhận xét của Thành Mèo và Vinh Runner nghe rất tích cực, và ở một góc độ nó hoàn toàn đúng. Nhưng tôi muốn dừng lại ở đây lâu hơn một chút, vì đây là điểm mà tôi cho rằng giới chạy bộ thường đọc sai.

Một giải có ít runner 42km tạo ra ít nhất ba tác động cạnh tranh. Đầu tiên, tỷ lệ ra về với thứ hạng cao tăng, nghĩa là cơ hội chạm vào nhóm giải thưởng rộng hơn. Thứ hai, áp lực tâm lý trong đoạn đường cuối thấp hơn, vì không có một đoàn người chen lấn phía trước. Thứ ba, cơ hội phá kỷ lục cá nhân cao hơn, bởi vì người chạy không phải liên tục đổi nhịp để vượt.

Nhưng có một mặt trái thường bị bỏ qua. Trong chạy đường dài, đám đông là một dạng trợ lực. Nó không chỉ là cổ vũ. Một đoàn runner vây quanh tạo ra hiệu ứng kéo nhịp tự nhiên, giữ người chạy trong vùng tốc độ mục tiêu mà không cần kiểm tra đồng hồ liên tục. Khi đoàn quá mỏng, runner phải tự làm công việc đó. Mọi quyết định về nhịp độ đều phải tự đưa ra, và trên cung đường ven biển Cửa Lò với gió đổi hướng, tự đưa ra quyết định nhịp độ suốt hai mươi kilômét cuối là một bài toán tiêu hao.

Đây là lý do tại sao rất nhiều runner phá kỷ lục cá nhân ở các giải đông người, dù cung đường không hề nhanh hơn. Và cũng là lý do tại sao một số người lại xuất sắc bất ngờ ở các giải ít người: họ thuộc nhóm có thể tự điều tiết giỏi hơn là nhóm bám đuôi giỏi.

Trong bốn cự ly đêm nay, nếu xếp theo mức độ khó về mặt phân bổ năng lượng, tôi xếp 42km lên đầu, rồi tới 21km, rồi 10km, và cuối cùng là 5km. Cự ly càng ngắn, sai lầm càng ít để lại hậu quả. Cự ly càng dài, mỗi quyết định nhỏ đều được cộng dồn và trả lại bằng một đoạn đường phải chịu đựng.

Còn về cung đường, mô tả "đường đẹp" thực chất là một cụm mô tả kỹ thuật. Đường đẹp ở đây nghĩa là mặt đường nhẵn, ít ổ gà, không có dốc cầu đột ngột, ít điểm rẽ gắt. Ba yếu tố này cộng lại làm giảm chi phí cơ học trên mỗi bước chân. Một cung đường nhẵn có thể tiết kiệm từ một tới hai phần trăm năng lượng tổng thể so với một cung đường gồ ghề trên cùng quãng đường. Nghe thì nhỏ, nhưng ở kilômét thứ ba mươi lăm, một tới hai phần trăm là khoảng cách giữa việc giữ được dáng chạy và việc sụp nhịp.

Điều gì sẽ quyết định cuộc đua 42km nam

Với khoảng cách giữa Mai Trung và Đan Quyết chỉ vào khoảng 10 mét ở giai đoạn đầu, tôi cho rằng cuộc đua này sẽ được quyết định ở ba thời điểm.

Điểm thứ nhất là khúc quành ở Cửa Xá. Đây là nơi đoàn đua đổi hướng và đổi tương tác với gió. Người chạy nào xử lý khúc quành gọn nhất, giữ được nhịp tay và nhịp thở qua điểm đổi hướng, người đó có lợi thế tâm lý ngay sau đó.

Điểm thứ hai là đoạn quay về trên Đại lộ Vinh - Cửa Lò. Đoạn này phẳng, dài, và nhàm chán về mặt thị giác. Với một cuộc đua đêm, đây là khu vực mà cơ thể phải chuyển sang nguồn năng lượng dự trữ. Người chạy giữ được nhịp ở đoạn này thường là người đã tính toán đúng từ km mười.

Điểm thứ ba là hai kilômét cuối trên đường Trường Thi, khi đoàn đã về gần trung tâm và tiếng động thành phố bắt đầu quay lại. Với một runner đã tập ở Hà Nội, chạy trong không gian đô thị là môi trường quen thuộc. Với một runner chạy quen đường ven biển, sự chuyển đổi đột ngột về môi trường âm thanh và ánh sáng có thể gây mất nhịp trong vài trăm mét đầu, đủ để mất khoảng cách.

Và có một biến số mà tôi luôn nhấn mạnh khi phân tích chạy đường dài: kinh nghiệm ở tuổi ba mươi lăm. Nguyễn Mai Trung thuộc nhóm runner đã trải qua nhiều chu kỳ tập luyện, biết rõ mình bị chuột rút ở kilômét bao nhiêu nếu uống muối sai giờ, biết mình cần bao nhiêu gel cho hai tiếng bốn mươi phút. Kinh nghiệm đó không đo được bằng đồng hồ, nhưng nó xuất hiện ở quyết định đúng sai tại km thứ ba mươi hai.

Phần còn lại của một đêm Nghệ An

Khi runner 42km đã đi được khoảng bốn mươi phút, cự ly 21km bắt đầu xuất phát lúc 4h. Rồi đến 10km lúc 5h, rồi 5km lúc 6h. Cung đường Nghệ An trong ba giờ liên tục được lấp đầy bởi bốn làn sóng người chạy khác nhau. Trạm tiếp nước đầu tiên phục vụ nhóm nhanh nhất; trạm cuối cùng phục vụ nhóm chạy bộ vì sức khỏe.

Đây là kiến trúc mà nhiều người không để ý: một giải chạy ở Việt Nam hiện nay phục vụ đồng thời vận động viên thành tích cao và người chạy phong trào, trong cùng một cung đường, cùng một ban vận hành. Việc điều phối bốn cự ly với bốn giờ xuất phát khác nhau, bốn nhóm tốc độ khác nhau, trên những đoạn đường dùng chung, là một bài toán logic phức tạp hơn nhiều so với vẻ ngoài của nó.

Trong nhiều năm theo dõi các giải chạy từ vị trí người làm chuyên môn, tôi nhận ra rằng chất lượng của một giải không nằm ở khoảnh khắc người dẫn đầu về đích. Nó nằm ở khoảng thời gian mười lăm phút cuối cùng, khi những người chạy cuối cùng về đích, khi đường chạy đã vắng, khi chỉ còn vài tình nguyện viên đứng đợi ở vạch đích với chai nước trên tay. Sân vận động trống vắng, nhưng trái tim bóng đá vẫn còn đập - và với chạy bộ, đường chạy trống vắng nhưng nhịp chân vẫn còn.

Với VnExpress Marathon Grand Tour Nghệ An 2026, lần đầu giải đấu đặt chân lên quê hương Chủ tịch Hồ Chí Minh, giá trị lịch sử nằm ở chỗ khác ngoài bảng thành tích. Nó nằm ở việc một thế hệ runner mới có thêm một cung đường để đo chính mình, ở việc các câu lạc bộ địa phương có thêm một sân nhà, và ở việc những người chạy vô danh ở kilômét thứ ba mươi tám có thêm một lý do để không dừng lại.

Mai Trung và Đan Quyết sẽ còn chạy bên nhau thêm nhiều kilômét nữa trước khi một trong hai người tách ra. Còn Mỹ Hiền, người con của Nghệ An Runners, đang ở vị trí dẫn đầu nội dung nữ. Cuộc đua chỉ mới bắt đầu, và trong bóng tối trước bình minh, người ta chỉ có thể nghe thấy tiếng giày đạp đường. Ở nơi không ai chú ý, tôi tìm thấy thứ mà cả thế giới sẽ nhắc đến. Ngày hôm nay, tại Quảng trường Hồ Chí Minh, thứ đó là hai bóng áo cách nhau mười mét, giữa một thành phố vẫn còn đang ngủ.